VungSang.comVùng Sáng
Vẽ chất liệu dưới ánh sáng

Vẽ đồ da: giày da, túi da, da lộn và cách tả nếp nhăn, đường chỉ khâu

Vẽ da thuộc dưới ánh sáng: da trơn bóng vừa, da láng, da lộn, da sần; độ dày ở mép cắt, nếp gãy ở mũi giày, đường chỉ khâu lún và cạnh mòn.

Worn leather shoes and a brown leather bag on a wooden floor near a window in a Hải Phòng flat, hands sketching on a clipboard of blank paper, soft side light

Da thuộc nằm giữa vải và nhựa bóng: nó dày, có độ cứng, gập thì gãy thành nếp nhăn chứ không rủ mềm, và bề mặt thường bóng vừa phải nên điểm sáng rộng, mềm. Vẽ đúng ba thứ đó, cộng thêm độ dày ở mép cắt và đường chỉ khâu, là một chiếc giày hay chiếc túi trên giấy trông ngay ra đồ da.

Bài này phân biệt bốn bề mặt da hay gặp, chỉ cách vẽ nếp gãy ở mũi giày và quai túi, cách tả đường chỉ khâu và cạnh mòn, kèm bài tập vẽ một chiếc giày đã đi lâu. Đồ da cũ trong nhà là mẫu tốt hơn đồ mới, vì nó có nếp, có vết mòn, có câu chuyện.

Da thuộc phản xạ ánh sáng thế nào

Da trơn đã thuộc và đánh xi có bề mặt bóng vừa phải. Ánh sáng chiếu vào một phần bị tán xạ, cho ra màu của da và khối sáng tối mềm như vật mờ; một phần bị phản chiếu, nhưng vì bề mặt vẫn có độ nhám nhỏ nên phần phản chiếu nở rộng ra thành những vùng sáng mềm chứ không thành điểm sáng sắc như kim loại hay sứ. Chiếc túi da dưới đèn bàn thường có một vùng sáng rộng, mép mềm, nằm trên phần phình của túi quay về phía đèn.

Vùng sáng rộng ấy rất có ích cho người vẽ: nó ôm theo hình khối. Trên mũi giày tròn, vùng sáng là một mảng cong theo độ tròn của mũi giày. Trên thân túi hơi phồng, vùng sáng kéo dài theo chiều phồng. Bạn nhìn hình và vị trí vùng sáng là đọc được khối, và vẽ đúng nó là tả đúng khối.

Da cũ, khô, chưa được đánh xi lâu ngày thì nhám hơn, vùng sáng mờ đi hoặc biến mất ở những chỗ khô, chỉ còn bóng ở chỗ hay được cọ xát. Ngược lại, da láng có lớp phủ như sơn bóng, gần với nhựa bóng: điểm sáng gọn, hình phản chiếu cửa sổ rõ. Biết chiếc giày trước mặt thuộc loại nào giúp bạn chọn độ sắc của mép vùng sáng ngay từ đầu.

Bốn bề mặt da và cách nhận ra

Đồ da trong nhà bạn có thể gồm nhiều loại. Bảng dưới gom bốn kiểu bề mặt hay gặp và cách xử lý sáng tối cho từng kiểu.

Bề mặtVùng sángMép mảngKết cấuVí dụ
Da trơn đánh xiRộng, mềm, ôm theo khốiMềm vừaGần như trơn, có lỗ chân lông rất nhỏGiày tây, thắt lưng, ví
Da lángGọn, sáng gắt, có hình cửa sổSắcTrơn tuyệt đối, như sơn bóngGiày dự tiệc, túi xách bóng
Da sầnRộng, lấm tấm vì hạt sầnMềmHạt nổi đều, mỗi hạt có một chấm sáng nhỏTúi xách, bao da
Da lộnGần như không có, đổi tông theo hướng lôngRất mềmMặt mịn như nhung lì, có vệt chải đậm nhạtGiày da lộn, áo khoác

Da sần cần lưu ý: không vẽ từng hạt. Vẽ khối như da trơn trước, sau đó ở vùng sáng và vùng chuyển tiếp chấm thưa những điểm tối nhỏ và điểm sáng nhỏ xen nhau để gợi hạt. Trong vùng tối, gần như không cần kết cấu.

Nếp gãy: da không rủ như vải

Da gập thành nếp gãy, không thành nếp rủ. Vải mỏng gập thì rủ mềm thành ống; da dày và cứng nên gập thì dồn lại thành những nếp nhăn ngắn, sâu, có góc. Mũi giày ở chỗ bàn chân gập khi bước có một chùm nếp nhăn ngang; quai túi hay gập có nếp chéo; thắt lưng cũ có nếp ngang ở lỗ hay cài.

Mỗi nếp nhăn có gờ sáng và rãnh tối. Gờ nếp quay về phía đèn bắt một vệt sáng mảnh, rãnh ngay cạnh tối. Vẽ nếp bằng một nét tối và một nét sáng song song, chứ không chỉ một nét đen. Nét sáng có thể lấy bằng tẩy dẻo sau khi tô mảng.

Nếp nhăn có trật tự. Nếp ở mũi giày thường song song, nhỏ dần về hai bên; nếp ở quai túi theo hướng lực kéo. Vẽ vài nếp chính thật đúng, nếp phụ nhạt và ngắn. Rải nếp nhăn đều khắp đồ vật làm da trông như giấy vo.

Nếp mới và nếp cũ khác nhau. Đồ da mới gần như không có nếp. Đồ da đi lâu có nếp cố định, sâu, đôi khi nứt nhẹ ở lớp mặt và bạc màu ở đỉnh nếp. Vẽ đỉnh nếp sáng hơn, hơi khô, là cách nói chiếc giày đã đi cùng chủ nhiều năm.

Độ dày, mép cắt và đường chỉ khâu

Da có độ dày, và độ dày đó lộ ra ở mép cắt: miệng túi, mép ví, mép quai, cổ giày. Mép cắt là một dải hẹp có hai cạnh, thường sẫm hơn mặt da vì đã được sơn mép hoặc vì thớ da hở hút ánh sáng. Nếu bạn vẽ miệng túi chỉ bằng một nét, chiếc túi thành tờ giấy. Vẽ thêm một dải mảnh có cạnh trên bắt sáng là chiếc túi có độ dày ngay.

Đường chỉ khâu trên đồ da là chi tiết rất đắt. Chỉ được kéo chặt nên mỗi mũi chỉ lún nhẹ xuống mặt da, tạo một rãnh nhỏ. Dưới đèn, mỗi mũi chỉ có một phía sáng và một chấm tối nhỏ ở lỗ kim. Vẽ đường chỉ bằng chuỗi những nét ngắn nghiêng đều nhau, khoảng cách đều, mỗi nét có chấm tối ở hai đầu, chứ không vẽ một đường đứt nét như đường cắt dán. Khi đường chỉ chạy vào vùng tối, chỉ cần vài mũi gợi ý là đủ.

Chỗ hai mảnh da khâu chồng lên nhau tạo một bậc nhỏ, bậc đó đổ một bóng mảnh lên mảnh da bên dưới. Một nét tối mảnh dọc theo mép mảnh trên cùng là đủ tả bậc này. Những chi tiết nhỏ như khoá kim loại, khoen xỏ dây, đinh tán thì vẽ theo cách kim loại bóng, tương phản mạnh, để làm nền cho chất da mềm hơn quanh đó.

Da đen, da nâu và lớp màu thời gian

Đồ da màu đen là bài toán giống tóc đen: cả vật nằm trong nửa tối của thang đậm nhạt, và khối được tả chủ yếu bằng vùng sáng phản chiếu trên mặt da cùng những nếp gãy bắt sáng. Vì da đen hấp thụ phần lớn ánh sáng tán xạ, vùng sáng phản chiếu trên đó nổi rất rõ, thường mang màu của nguồn sáng hoặc của bầu trời ngoài cửa sổ. Khi vẽ chì một chiếc túi da đen, giữ cả thân túi ở mức xám đậm, chừa vùng sáng mềm ở chỗ phồng và vài nét sáng ở gờ nếp, bạn sẽ có chiếc túi đen mà vẫn rõ khối.

Đồ da nâu có thang đậm nhạt rộng hơn, khối hiện rõ bằng sáng tối của chính lớp da, và vùng sáng phản chiếu nhẹ nhàng hơn. Da là chất không phải kim loại nên vùng sáng mang màu nguồn sáng, hơi bạc đi trên nền nâu, khác với đồ đồng nơi điểm sáng nhuốm màu kim loại.

Da thật dùng lâu thường sẫm màu dần ở chỗ tay hay chạm, như quai túi, mép ví, và nhạt màu ở chỗ cọ xát mạnh làm bong lớp màu mặt, như mũi giày, góc túi. Hai hiện tượng ngược nhau này cùng tồn tại trên một món đồ. Quan sát và vẽ đúng chỗ sẫm, chỗ bạc là cách tả tuổi của đồ da thuyết phục nhất, hơn mọi vết xước vẽ thêm.

Bài tập: một chiếc giày da đã đi lâu

Chọn một chiếc giày da cũ, đặt nghiêng ba phần tư trên tờ giấy trắng, đèn chiếu chéo từ trên xuống. Bài này mất chừng một giờ.

  1. Dựng hình giày như một khối gồm phần mũi tròn, thân, gót. Kiểm tra đế giày có độ dày, mũi giày hơi cong lên khỏi mặt sàn.
  2. Nheo mắt chia ba mảng lớn: vùng sáng rộng trên mũi và thân giày, vùng trung gian, vùng tối phía xa đèn. Tô vùng tối và trung gian bằng lớp đều.
  3. Đặt vùng sáng rộng trên mũi giày, tán mềm mép. Nếu giày được đánh xi kỹ, chấm thêm một điểm sáng nhỏ gọn bên trong vùng sáng.
  4. Vẽ nếp gãy ở mũi giày: ba đến năm nếp chính song song, mỗi nếp một nét tối và một nét sáng.
  5. Vẽ mép cắt ở cổ giày và lưỡi gà như dải mảnh có độ dày. Vẽ đường chỉ khâu dọc đế và quanh mũi bằng nét ngắn đều.
  6. Thêm dây giày như những khối trụ nhỏ mềm, khoen xỏ dây là kim loại bóng với điểm sáng gắt.
  7. Vẽ bóng đổ và bóng tiếp xúc dưới đế, sau đó thêm vết mòn: mũi giày sáng và khô hơn ở đỉnh, gót mòn.

Sau giày, thử một chiếc ví hoặc thắt lưng cuộn tròn. Thắt lưng cuộn là bài tập rất hay về độ dày của da và cách vùng sáng chạy theo đường cong xoắn.

Da lộn và lông mịn: khi điểm sáng biến mất

Da lộn là mặt trong của da được chà cho xơ lên thành lớp lông rất ngắn. Lớp lông này tán xạ ánh sáng theo mọi phía nên gần như không có điểm sáng. Thay vào đó, bề mặt đổi tông theo hướng nằm của sợi: chỗ bị vuốt xuôi hơi sáng và bóng mờ, chỗ bị vuốt ngược hơi đậm. Đôi giày da lộn hay có những vệt đậm nhạt như vết ngón tay, đó chính là dấu chải lông.

Ở đường bao và chỗ mặt da quay ngang so với tia nhìn, da lộn thường có viền hơi sáng và mờ như phủ bụi, gần giống nhung nhưng nhẹ hơn. Vẽ da lộn bằng mảng mềm, tán kỹ, không để mép sắc ở bất cứ đâu, rồi thêm một hai vệt chải đậm nhạt để gợi chất liệu. Đường chỉ khâu trên da lộn ít lún hơn, nổi rõ hơn vì nằm trên mặt mịn.

Khi vẽ màu, da lộn có màu bão hoà và trầm, ít bị ánh sáng làm bạc đi như da bóng. Khi vẽ chì, giữ thang đậm nhạt hẹp hơn da trơn: không có trắng nguyên, không có đen sâu ngoài bóng tiếp xúc. Đặt một chiếc giày da trơn và một chiếc da lộn cạnh nhau rồi vẽ cả hai là bài tập so sánh rất nhanh hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Vẽ da thuộc khác vẽ vải ở điểm nào?

Da dày và cứng nên gập thì thành nếp gãy ngắn, sâu, có góc, không rủ mềm thành ống như vải. Da cũng có độ dày lộ ra ở mép cắt và bề mặt bóng vừa phải nên có vùng sáng rộng, mềm ôm theo khối.

Làm sao vẽ đường chỉ khâu trên túi da cho thật?

Vẽ chuỗi nét ngắn nghiêng đều, khoảng cách đều, mỗi mũi có phía sáng và một chấm tối nhỏ ở lỗ kim, vì chỉ được kéo chặt nên lún nhẹ xuống mặt da. Trong vùng tối chỉ cần vài mũi gợi ý.

Giày da láng có cách vẽ riêng không?

Da láng có lớp phủ bóng như sơn, nên vẽ gần giống nhựa bóng hoặc sứ men: điểm sáng gọn, sáng gắt, có hình cửa sổ phản chiếu, mép mảng sắc và tương phản mạnh. Khác hẳn vùng sáng rộng, mềm của da trơn đánh xi.

Vì sao da lộn không có điểm sáng?

Mặt da lộn là lớp lông rất ngắn tán xạ ánh sáng theo mọi phía nên không tạo điểm sáng tập trung. Thay vào đó tông màu thay đổi theo hướng chải của lông, tạo những vệt đậm nhạt mềm.

Có cần vẽ từng hạt trên da sần không?

Không cần. Vẽ khối như da trơn trước, rồi ở vùng sáng và vùng chuyển tiếp chấm thưa những điểm tối và điểm sáng nhỏ xen nhau. Vùng tối gần như không cần kết cấu vì mắt không phân biệt được chi tiết ở đó.

Đồ da mới hay đồ da cũ dễ vẽ hơn?

Đồ da cũ thường dễ vẽ cho ra chất hơn vì có nếp gãy cố định, cạnh mòn, chỗ bóng chỗ khô. Những chi tiết đó cho mắt nhiều thông tin về chất liệu. Đồ da mới trơn láng gần với vẽ khối đơn thuần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138