Nhật ký sáng tối 30 ngày là một cuốn sổ trong đó mỗi ngày bạn vẽ một bài tập sáng tối khoảng hai mươi phút, theo một lịch đã định sẵn, kèm một hai dòng ghi lại ánh sáng hôm đó. Mục tiêu không phải ba mươi bức tranh đẹp mà là thói quen nhìn ánh sáng mỗi ngày, thứ quyết định tiến bộ của người tự học hơn bất kỳ mẹo kỹ thuật nào.
Lịch dưới đây chia thành bốn tuần: tuần một làm quen thang đậm nhạt và cách nhìn, tuần hai vẽ khối, tuần ba vẽ đồ vật và bóng đổ, tuần bốn ra khỏi bàn vẽ để ghi lại ánh sáng quanh nhà. Hai ngày cuối dành để xem lại cuốn sổ. Bài cũng bàn cách giữ nhịp khi bận, xử lý ngày bị lỡ, và vì sao không nên biến lịch này thành một cuộc đua.
Chuẩn bị một lần cho cả tháng
Thói quen hằng ngày dễ đứt vì những lý do nhỏ: tìm không thấy chì, không biết hôm nay vẽ gì, phải dọn bàn mới có chỗ. Chuẩn bị trước để loại hết những cản trở đó:
- Một cuốn sổ riêng: khổ A5 hoặc A4, giấy đủ dày để tô chì không thủng. Chỉ dùng cuốn này cho nhật ký ba mươi ngày.
- Bộ dụng cụ cố định: ba cây chì (HB, 2B, 4B), một tẩy dẻo, một gọt chì, để chung trong một hộp đặt cạnh sổ.
- Một đèn bàn: đặt sẵn một chỗ, không phải dọn đi sau mỗi buổi nếu có thể.
- Một khay mẫu: gom sẵn vài vật: hộp giấy, cuộn giấy, một quả trứng luộc, một củ hành, một chiếc cốc trắng.
- Giờ vẽ cố định: chọn một mốc trong ngày, như sau bữa tối hoặc ngay khi thức dậy. Ghi vào lịch điện thoại như một cuộc hẹn.
- Trang đầu của sổ: chép lịch ba mươi ngày ở dưới vào trang đầu, mỗi ngày một dòng, để đánh dấu khi xong.
Toàn bộ chuẩn bị mất khoảng nửa giờ. Đó là khoản đầu tư giúp ba mươi buổi sau bắt đầu được ngay trong một phút.
Lịch bốn tuần
Mỗi ô là một buổi khoảng hai mươi phút. Bạn có thể đổi thứ tự trong cùng một tuần, nhưng nên giữ thứ tự giữa các tuần vì tuần sau dựa vào tuần trước.
| Tuần | Chủ đề | Bài từng ngày |
|---|---|---|
| 1 (ngày 1–7) | Nhìn và thang đậm nhạt | Thang 9 bậc · thang 5 bậc một cây chì · dải chuyển liền · nheo mắt phác hai mảng một góc phòng · thang đan nét · hai mảng ba vật · thang trên giấy xám nếu có |
| 2 (ngày 8–14) | Khối cơ bản | Hộp giấy · cuộn giấy đứng · cuộn giấy nằm · quả trứng · quả cam · nhóm hai khối · mười bản ba phút |
| 3 (ngày 15–21) | Đồ vật và bóng đổ | Cốc trắng · bát có quả trong lòng · hai vật đổ bóng lên nhau · cùng một vật ba hướng đèn · bàn tay úp · bàn tay nắm · nhóm ba vật |
| 4 (ngày 22–28) | Ánh sáng quanh nhà | Khung cửa sổ ban ngày · góc phòng buổi tối một đèn · bậc cầu thang có nắng · chậu cây ngoài ban công · bóng cây trên tường · một đồ vật dưới ánh nến hoặc đèn ngủ · cảnh tự chọn |
| Ngày 29–30 | Xem lại | Ngày 29 trải toàn bộ sổ ra xem, ghi nhận xét · ngày 30 vẽ lại bài ngày 4 hoặc ngày 11 với cùng mẫu |
Với bài ánh nến ở tuần bốn, đặt nến trên đĩa sứ, xa rèm và giấy, không để trẻ nhỏ ngồi sát, thổi tắt ngay khi xong. Nếu không muốn dùng lửa, thay bằng một đèn ngủ ánh vàng.
Vì sao hai mươi phút mỗi ngày dễ giữ hơn hai giờ cuối tuần
Nhiều người tự học chọn cách dồn: cuối tuần ngồi vẽ liền hai ba giờ. Cách này không sai, nhưng có hai điểm yếu. Thứ nhất, một buổi dài dễ bị huỷ khi có việc đột xuất, và một tuần lỡ một buổi là cả tuần không cầm chì. Thứ hai, giữa hai buổi cách nhau bảy ngày, tay và mắt đã nguội; phần đầu mỗi buổi tốn cho việc khởi động lại.
Hai mươi phút mỗi ngày ít khi bị huỷ, vì nó vừa khít vào khoảng trống sau bữa tối hay trước giờ đi làm. Quan trọng hơn, khi biết tối nay sẽ vẽ, bạn bắt đầu để ý ánh sáng suốt cả ngày: nắng xiên trên bậc thềm buổi sáng, bóng cái cốc trên bàn làm việc, ánh đèn đường đổ qua song cửa. Những lần để ý vu vơ ấy cũng là luyện mắt, và chúng chỉ xuất hiện khi việc vẽ đã thành một phần của ngày.
Lịch ba mươi ngày cũng có một điểm kết rõ ràng. Một thói quen không có điểm kết dễ khiến người ta thấy nặng nề; một tháng thì đủ ngắn để bắt đầu mà không ngại, đủ dài để thấy cuốn sổ dày lên. Hết tháng, bạn tự chọn có làm tiếp hay đổi cách, như phần cuối bài sẽ gợi ý.
Ghi gì vào nhật ký ngoài bản vẽ
Một cuốn nhật ký sáng tối khác một cuốn sổ vẽ ở chỗ mỗi trang có thêm vài dòng chữ. Không cần dài, chỉ ba thông tin: giờ vẽ và nguồn sáng (ví dụ: tám giờ tối, đèn bàn bên trái), điều bạn để ý được hôm nay (ví dụ: phản quang dưới quả cam ánh màu cam lên mặt khăn), và một việc muốn thử lần sau.
Những dòng ghi chú này có hai tác dụng. Thứ nhất, chúng bắt bạn nói thành lời điều mắt đã thấy, và nói thành lời giúp nhớ lâu hơn chỉ vẽ. Thứ hai, khi lật lại cuốn sổ ở ngày 29, bạn sẽ đọc được hành trình của chính mình: tuần đầu toàn câu về việc tô cho đều, tuần cuối đã là những nhận xét về màu ánh sáng, về bóng mềm bóng sắc.
Một gợi ý thêm: dán một mẩu nhỏ dải thang đậm nhạt ngày đầu tiên vào bìa sau cuốn sổ. Mỗi khi phân vân một mảng đậm cỡ nào, bạn có ngay thước so. Cuối tháng, làm lại một dải thang mới, dán cạnh dải cũ. Không phải để chấm dải nào hơn, chỉ để thấy tay bạn đã quen chì hơn ra sao.
Giữ nhịp khi bận và khi bị lỡ ngày
Hai mươi phút là trần, không phải sàn. Ngày bận, năm phút cũng được tính. Năm phút phác hai mảng một vật trên bàn vẫn giữ được mạch thói quen, quan trọng hơn bài vẽ hoàn chỉnh.
Lỡ một ngày thì làm tiếp ngày sau, không dồn. Đừng cố vẽ bù hai bài một tối. Bỏ ô ngày lỡ trống trong lịch, làm bài của ngày tiếp theo. Một tháng có vài ô trống vẫn là một tháng có thói quen.
Lỡ ba ngày liền thì lùi về đầu tuần. Nếu bị ngắt quãng dài, quay lại ngày đầu tiên của tuần đang làm thay vì nhảy tiếp. Bài đầu tuần là bài khởi động, giúp tay bắt nhịp lại.
Mang theo khi đi xa. Một cuốn sổ nhỏ và một cây chì đủ cho các bài tuần bốn: ánh sáng trong phòng khách sạn, bóng cây ở chỗ dừng chân. Bài nào cần đèn bàn thì đổi sang bài ánh sáng tự nhiên.
Không so với người khác. Mạng xã hội đầy những cuốn sổ vẽ đẹp như in. Họ có thể đã vẽ nhiều năm. Nhật ký của bạn chỉ ghi hành trình của bạn, và so sánh duy nhất có nghĩa là trang hôm nay với chính mẫu vật trước mặt.
Ngày 29 và 30: xem lại cuốn sổ mà không chấm điểm
Hai ngày cuối không vẽ bài mới mà nhìn lại. Cách làm:
- Trải hoặc lật nhanh cả cuốn sổ từ trang đầu tới trang cuối, không dừng. Để ý cảm giác chung.
- Lật lại chậm hơn, đọc các dòng ghi chú. Đánh dấu ba trang mà bạn nhớ rõ nhất lúc vẽ, vì bất kỳ lý do gì.
- Với mỗi trang đã đánh dấu, ghi một câu: hôm đó mình nhận ra điều gì.
- Tìm một điều bạn làm được bây giờ mà ngày đầu chưa làm được. Ví dụ: đặt mảng tối mà không vẽ viền trước, hoặc giữ phản quang tối đủ.
- Tìm một điều vẫn thấy khó. Ghi nó lên trang đầu của cuốn sổ tháng sau như chủ đề chính.
- Ngày 30, vẽ lại bài của ngày 4 hoặc ngày 11 với cùng mẫu, cùng đèn. Đặt hai trang cạnh nhau và chỉ quan sát, không cần kết luận.
Có người thấy bài ngày 30 khác hẳn bài ngày 11, có người thấy khác ít. Cả hai đều bình thường. Thói quen ba mươi ngày đã hình thành, và đó mới là điều cuốn sổ ghi lại.
Sau 30 ngày: đi tiếp thế nào
Khi đã có thói quen, bạn có thể chọn nhiều hướng. Một hướng là lặp lại lịch ba mươi ngày với vật liệu khác: than thay chì, hoặc bút mực đan nét. Cùng một lịch nhưng chất liệu mới sẽ cho bạn thấy những điều tháng trước bỏ sót.
Trước khi chọn, đọc lại điều bạn đã ghi là còn khó ở ngày 29. Nếu đó là dựng hình, tháng sau nên dành nhiều buổi hơn cho khối và đồ vật; nếu đó là chuyển mềm vùng trung gian, tháng sau nên tập nhiều dải chuyển liền và vật tròn. Để cái khó của chính bạn chọn đề bài, thay vì đi theo một lộ trình in sẵn của ai đó.
Hướng thứ hai là đi sâu vào một chủ đề: một tháng chỉ vẽ gương mặt, hoặc một tháng chỉ vẽ ánh sáng phong cảnh theo giờ trong ngày. Các danh mục khác của trang có những bài hướng dẫn kỹ cho từng chủ đề này để bạn lấy làm đề bài.
Hướng thứ ba, hợp với người bận rộn, là giảm xuống ba buổi một tuần nhưng mỗi buổi lâu hơn, khoảng một giờ, vẽ một bài hoàn chỉnh. Dù chọn hướng nào, hãy giữ cuốn nhật ký: vài dòng ghi chú cho mỗi bài vẽ là sợi chỉ nối các tháng tập luyện của bạn lại với nhau, để một năm sau nhìn lại bạn thấy rõ mình đã đi được những đâu.
Câu hỏi thường gặp
Có cần vẽ đúng 20 phút mỗi ngày không?
Không. Hai mươi phút là mức gợi ý, đủ cho một bài tập mà không gây mệt. Ngày rảnh bạn có thể vẽ lâu hơn; ngày bận năm phút vẫn được. Điều quan trọng là có mặt với cuốn sổ mỗi ngày, không phải số phút.
Người hoàn toàn chưa từng cầm chì vẽ có theo được lịch này không?
Theo được. Tuần đầu được thiết kế cho người mới hoàn toàn, chỉ là thang đậm nhạt và phác mảng, không đòi hỏi dựng hình. Nếu tuần hai thấy khó, cứ ở lại tuần một thêm vài ngày trước khi đi tiếp.
Có nên đăng nhật ký lên mạng mỗi ngày không?
Tuỳ bạn. Đăng hằng ngày giúp một số người giữ cam kết, nhưng cũng dễ khiến bạn chọn bài dễ cho đẹp thay vì bài cần tập. Nếu đăng, hãy đăng cả những trang dở dang; đó mới là nhật ký thật.
Trẻ em có thể làm nhật ký sáng tối không?
Trẻ lớn có thể làm phiên bản ngắn, mười phút một ngày, với bài đơn giản như phác hai mảng hoặc vẽ bóng đồ chơi dưới đèn. Người lớn ngồi cùng, hỏi trẻ thấy bóng ở đâu, không nhận xét đẹp hay xấu, không so với bạn bè.
Nên dùng sổ đóng gáy hay giấy rời?
Sổ đóng gáy giữ các trang theo thứ tự và khó mất, rất hợp với nhật ký. Giấy rời tiện khi muốn trải ra xem cùng lúc. Nếu dùng giấy rời, đánh số ngày ở góc mỗi tờ và cất chung một bìa kẹp.