VungSang.comVùng Sáng
Nhìn ánh sáng trước khi vẽ

Tự làm hộp sáng vẽ tĩnh vật tại nhà: thùng các-tông, vải nền và đèn bàn

Hướng dẫn dựng hộp sáng vẽ tĩnh vật từ thùng các-tông, vải nền và một đèn bàn: chặn ánh sáng tạp, giữ một nguồn sáng ổn định qua nhiều buổi tập.

Cardboard box opened on one side on a kitchen table in Lam Dong, lined with dark cloth, small white jug inside lit through a hole on top, hands taping the edge

Hộp sáng vẽ tĩnh vật là một thùng các-tông bỏ một mặt, lót vải bên trong, chiếu sáng bằng một đèn bàn qua lỗ khoét hoặc qua miệng hộp. Nó chặn ánh sáng tạp từ đèn trần, cửa sổ, màn hình, để mẫu chỉ nhận một nguồn sáng do bạn chọn, và giữ được điều kiện đó giống nhau qua nhiều buổi tập.

Người tự học ở nhà thường không có phòng riêng để kéo rèm, tắt đèn như trong lớp hình hoạ. Phòng khách còn có người xem tivi, bàn ăn còn có người qua lại. Hộp sáng giải quyết chuyện đó trong một khoảng nhỏ bằng nửa mặt bàn. Bài này đi qua vật liệu, cách dựng, cách chọn màu lót và đặt đèn, kèm vài lưu ý an toàn khi dùng dao rọc giấy và đèn.

Hộp sáng giải quyết vấn đề gì

Vấn đề lớn nhất khi tập vẽ sáng tối ở nhà không phải thiếu ánh sáng mà là quá nhiều ánh sáng từ quá nhiều hướng. Đèn trần chiếu đều từ trên, cửa sổ chiếu từ một bên, hành lang hắt vào từ phía sau, màn hình nhấp nháy ánh xanh. Mẫu khi đó có nhiều bóng đổ chồng nhau và vùng tối loãng, rất khó đọc khối.

Hộp sáng tạo ra một không gian nhỏ mà bạn làm chủ hoàn toàn. Ba mặt vách và nóc che phần lớn ánh sáng tạp. Một đèn bàn chiếu vào từ vị trí bạn chọn trở thành nguồn sáng chính gần như duy nhất. Màu lót bên trong quyết định có bao nhiêu ánh sáng dội trở lại vùng tối.

Ưu điểm thứ hai là sự ổn định. Bạn có thể vẽ một quả trứng trong ba buổi tối khác nhau mà ánh sáng không đổi, vì đèn và hộp vẫn ở nguyên chỗ. Với cửa sổ, ánh sáng thay đổi theo giờ, theo mây, theo mùa; một bài vẽ kéo dài sẽ bị lệch. Ưu điểm thứ ba là gọn: khi không dùng, bạn cất hộp lên nóc tủ, không phải bày biện lại từ đầu mỗi lần.

Vật liệu cần chuẩn bị

Phần lớn vật liệu có sẵn trong nhà hoặc mua ở hiệu văn phòng phẩm. Không cần đúng kích thước tuyệt đối, chỉ cần hộp đủ rộng để đặt hai ba vật nhỏ.

Vật liệuGợi ýGhi chú
Thùng các-tôngThùng đựng hàng cỡ khoảng bốn mươi đến năm mươi phân mỗi cạnhThùng càng chắc càng ít bị móp khi khoét lỗ
Vải lótMột mảnh vải đen hoặc xám than, một mảnh vải trắng hoặc giấy trắng khổ lớnVải nhung, nỉ, cotton dày đều được; tránh vải bóng
Giấy bìa trắngHai ba tấm bìa cứng khổ A4 hoặc A3Dùng làm tấm hắt sáng khi cần
Dụng cụ cắt dánDao rọc giấy, thước kim loại, băng dính giấy, kẹp giấyNgười lớn cắt; băng dính giấy dễ bóc, không để lại keo
Đèn bànĐèn có cần gập, bóng LED, có chụp đènÁnh sáng trắng trung tính hoặc hơi ấm, không nhấp nháy
Mẫu vẽTrứng, chén sứ trắng, khối thạch cao, trái câyBắt đầu bằng vật trắng hoặc sáng màu

Nếu không có thùng phù hợp, bạn có thể ghép ba tấm bìa cứng thành hình chữ U, dựng đứng trên bàn và phủ một tấm làm nóc. Hiệu quả gần như nhau, chỉ kém chắc hơn.

Các bước dựng hộp sáng

Toàn bộ việc dựng mất khoảng ba mươi đến bốn mươi phút. Nếu làm cùng trẻ, người lớn đảm nhận toàn bộ phần cắt bằng dao.

  1. Đặt thùng nằm ngang, cắt bỏ hẳn một mặt đứng để làm miệng hộp, đây là phía bạn sẽ nhìn vào khi vẽ.
  2. Trên nóc thùng, gần cạnh trái hoặc phải, khoét một lỗ vuông khoảng mười lăm phân mỗi cạnh. Đây là cửa cho ánh sáng từ trên chiếu xiên xuống. Nếu muốn ánh sáng bên hông, khoét thêm một lỗ tương tự ở vách bên.
  3. Lót vải hoặc giấy lên ba vách trong và đáy hộp, dùng băng dính giấy cố định ở mép. Vải nên căng phẳng, không để nếp nhăn lớn sau lưng mẫu vì nếp nhăn tạo thêm mảng sáng tối gây rối.
  4. Uốn phần vải đáy cong lên vách sau thay vì gấp góc vuông. Đường cong này làm nền liền mạch, không có đường gãy ngang phía sau mẫu.
  5. Đặt đèn bàn trên nóc hộp, chụp đèn chiếu xuống qua lỗ. Bật đèn, tắt đèn phòng hoặc kéo rèm bớt, rồi đặt một quả trứng vào giữa hộp để xem ánh sáng.
  6. Nếu ánh sáng quá cứng, dán một tờ giấy can hoặc giấy nến lên lỗ khoét để tản sáng. Nếu quá tối, mở rộng lỗ hoặc hạ đèn gần hơn.

Khi đã ưng ý, chụp một tấm ảnh vị trí đèn và đánh dấu bằng băng dính chỗ đặt hộp trên bàn, chỗ đặt mẫu trong hộp. Lần sau bạn dựng lại chỉ mất vài phút.

Lót đen, lót xám hay lót trắng: mỗi màu cho một kiểu ánh sáng

Lót đen. Vải đen hấp thụ phần lớn ánh sáng, gần như không dội lại vào vùng tối của mẫu. Kết quả là tương phản mạnh, vùng tối sâu, phản quang yếu. Đây là cách tốt để luyện nhìn đường ranh tối và bóng tiếp xúc rõ ràng. Nhược điểm là vùng tối dễ đen kịt, khó thấy chi tiết.

Lót trắng. Vải hoặc giấy trắng dội rất nhiều ánh sáng. Vùng tối của mẫu sáng lên, phản quang rõ, bóng đổ nhạt hơn. Lót trắng giúp luyện nhìn những khác biệt nhỏ trong vùng tối, nhưng khối sẽ kém nổi nếu đèn không đủ mạnh.

Lót xám. Màu xám trung tính ở giữa hai thái cực, cho ánh sáng dội vừa phải. Nhiều người thấy đây là lựa chọn dễ chịu nhất cho người mới vì mẫu trắng nổi rõ trên nền mà vùng tối vẫn có độ trong.

Kết hợp. Bạn có thể lót đen ở vách sau để nền tối, nhưng đặt một tấm bìa trắng ở vách đối diện đèn để có phản quang có chủ đích. Cách bố trí lai này cho bạn quyền điều chỉnh từng phía một, và là bước đầu để hiểu ánh sáng phụ được tạo ra thế nào.

Ba cách đặt đèn với cùng một hộp sáng

Một hộp có thể cho nhiều kiểu ánh sáng khác nhau nếu bạn khoét sẵn hai lỗ và thay đổi vị trí đèn. Các cách sau đều dễ làm.

  • Đèn trên nóc, chiếu xiên qua lỗ ở góc. Cho ánh sáng chéo phía trên, phù hợp nhất để luyện các vùng sáng tối cơ bản trên khối cầu, khối hộp. Đây là cấu hình nên dùng đầu tiên.
  • Đèn ở vách bên, chiếu ngang qua lỗ bên hông. Cho ánh sáng bên hông, làm nổi kết cấu bề mặt như vỏ cam, vỏ dừa khô, hòn đá. Nóc hộp nên đóng kín để ánh sáng chỉ vào từ bên.
  • Đèn đặt ngoài miệng hộp, chếch lên trên. Không cần lỗ khoét. Ánh sáng vào từ phía bạn ngồi, lệch về một bên. Kiểu này cho hướng sáng gần chính diện, hợp khi bạn muốn vẽ hoa văn trên đồ gốm hơn là luyện khối.
  • Đóng bớt lỗ bằng bìa. Dán một tấm bìa che bớt nửa lỗ khoét để thu nhỏ nguồn sáng, bóng đổ sẽ sắc hơn. Gỡ ra để nguồn to lại, bóng mềm hơn.

Mỗi lần đổi cấu hình, bạn chỉ đổi một thứ: hoặc vị trí đèn, hoặc độ lớn lỗ, hoặc màu lót. Đổi nhiều thứ cùng lúc thì khó biết thay đổi nào tạo ra khác biệt trên mẫu. Cách làm từng bước một này cũng giống cách người ta thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, và giúp mắt bạn nối được nguyên nhân với kết quả.

An toàn khi dựng và dùng hộp sáng

Hộp sáng là đồ thủ công đơn giản, nhưng có ba nguồn rủi ro nhỏ cần để ý. Thứ nhất là dao rọc giấy. Khi khoét các-tông dày, lưỡi dao dễ trượt. Bạn nên đặt thùng trên một tấm lót cắt hoặc tấm gỗ, dùng thước kim loại làm cữ, cắt nhiều lượt nông thay vì ấn mạnh một lượt. Trẻ em không cầm dao; trẻ có thể dán vải, chọn mẫu, đặt mẫu vào hộp.

Thứ hai là nhiệt của đèn. Bóng LED ít toả nhiệt nhưng vẫn ấm sau vài giờ; bóng sợi đốt và halogen nóng hơn nhiều. Không để vải, giấy can hay giấy nến chạm vào bóng đèn. Khi dán giấy tản sáng lên lỗ khoét, giữ đèn cách giấy một khoảng, sờ thử giấy sau mười lăm phút đầu, thấy nóng thì kéo đèn xa hơn hoặc đổi bóng.

Thứ ba là dây điện và độ vững. Đèn đặt trên nóc thùng các-tông có thể bị đổ nếu nóc bị lún. Gia cố nóc bằng một tấm bìa cứng hoặc đặt đèn trên bàn bên cạnh, chỉ cho cần đèn vươn qua. Luôn tắt đèn khi rời bàn, nhất là khi có trẻ nhỏ hoặc vật nuôi trong nhà.

Dùng hộp sáng cho một lộ trình tập vài tuần

Hộp sáng phát huy tác dụng nhất khi bạn dùng nó theo một kế hoạch đơn giản và ghi lại cấu hình mỗi lần. Ví dụ giả định cho bốn tuần: tuần đầu, lót đen, đèn trên nóc, vẽ quả trứng và chén trắng để thấy rõ đường ranh tối; tuần hai, đổi sang lót xám, vẽ lại đúng hai mẫu đó, chú ý phản quang thay đổi; tuần ba, lót trắng và thêm tấm hắt, vẽ một khối hộp và một khối trụ; tuần bốn, đèn bên hông, vẽ một vật có bề mặt sần.

Mỗi buổi, bạn viết ở góc giấy ba dòng: màu lót, vị trí đèn, có tản sáng hay không. Sau một tháng, đặt các bản vẽ cạnh nhau theo từng cấu hình, bạn sẽ có một bảng tra ánh sáng của chính mình, cụ thể hơn bất cứ hình minh hoạ nào trong sách.

Điều quan trọng là không so bài với bài của người khác hay chấm cho mình bao nhiêu điểm. Mục tiêu của hộp sáng là cho mắt được nhìn đi nhìn lại cùng một hiện tượng trong điều kiện ổn định. Mỗi lần nhìn lại, bạn sẽ thấy thêm một điều trước đó bỏ sót, và đó chính là tiến bộ. Khi đã quen, bạn có thể bỏ hộp và áp dụng cách nghĩ ấy cho mọi góc trong nhà.

Câu hỏi thường gặp

Hộp sáng vẽ tĩnh vật khác hộp chụp sản phẩm thế nào?

Hộp chụp sản phẩm thường làm bằng vải trắng mỏng và chiếu sáng từ nhiều phía để vật sáng đều, ít bóng. Hộp sáng vẽ tĩnh vật thì ngược lại, chỉ cho ánh sáng vào từ một hướng để tạo khối rõ. Bạn có thể cải hộp chụp sản phẩm bằng cách che bớt các mặt.

Kích thước hộp bao nhiêu là vừa?

Hộp mỗi cạnh khoảng bốn mươi đến năm mươi phân là vừa cho hai ba vật nhỏ như trứng, chén, trái cây. Hộp quá nhỏ khiến đèn phải đặt sát, ánh sáng dễ nóng và gắt. Hộp quá to thì khó chặn ánh sáng tạp, mất đi lợi ích chính.

Không có đèn bàn thì có dùng hộp sáng với cửa sổ được không?

Được. Đặt hộp sát cửa sổ sao cho lỗ khoét bên hông hướng ra ngoài, ánh sáng cửa sổ sẽ vào qua lỗ đó. Lưu ý ánh sáng tự nhiên thay đổi theo giờ, nên mỗi buổi vẽ nên giữ trong khoảng một đến hai tiếng.

Có cần sơn bên trong hộp thay vì lót vải?

Không bắt buộc. Sơn mờ màu đen hoặc xám cho kết quả tương tự vải và bền hơn, nhưng sơn bóng sẽ phản chiếu thành vệt sáng lạ. Nếu dùng sơn xịt, làm ngoài trời hoặc nơi thoáng gió, người lớn thực hiện, và để hộp khô hẳn mới mang vào nhà.

Vật trong hộp có màu đậm thì vẽ được không?

Vẽ được, nhưng nên bắt đầu bằng vật trắng hoặc sáng màu vì chúng thể hiện ánh sáng rõ nhất. Vật màu đậm trên nền đen rất khó tách mảng. Khi chuyển sang vật màu đậm, lót trắng hoặc xám sẽ giúp vật nổi lên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138