VungSang.comVùng Sáng
Bài tập tự luyện sáng tối

Vẽ đồ vật trong bếp: bài tập tĩnh vật sáng tối với bát, cốc, củ và quả

Bài tập vẽ tĩnh vật sáng tối từ đồ trong bếp: chọn vật mờ dễ vẽ, xếp mẫu ba vật dưới đèn, dựng hình, chia mảng, lên đậm nhạt và tám mẫu xếp sẵn để tập nhiều tuần.

Kitchen counter in a Cần Thơ home with a matte clay bowl, an onion and a mango under window light, person seated on a stool drawing, seen from behind

Căn bếp là phòng mẫu miễn phí của người tự học vẽ: bát, cốc, chai lọ, củ hành, quả xoài, thớt gỗ, nồi nhỏ đều là những khối hình học quen thuộc khoác lên đời sống thường ngày. Xếp ba vật dưới một chiếc đèn, bạn có ngay một bài tĩnh vật sáng tối đầy đủ: nhiều độ cao, nhiều độ đậm của màu vật, bóng đổ chồng lên nhau.

Bài này hướng dẫn cách chọn vật dễ vẽ cho người mới, cách xếp mẫu để có ánh sáng rõ, trình tự vẽ một bức tĩnh vật ba vật, và tám mẫu xếp sẵn theo độ khó để bạn tập nhiều tuần. Các vật bóng như ấm inox, cốc thuỷ tinh được để dành cho sau, vì ánh phản chiếu của chúng là một đề tài riêng.

Chọn vật theo độ khó: bắt đầu với bề mặt mờ

Bề mặt mờ cho thấy sáng tối rõ ràng, dễ hiểu. Bề mặt bóng thêm ánh phản chiếu của cả căn phòng, khó đọc hơn nhiều. Bảng dưới xếp các đồ thường có trong bếp theo độ khó với người tự học.

MứcĐồ vật gợi ýKhối cơ bản bên trongLý do
DễCủ khoai tây, quả cam, củ hành tây, hộp giấy, bát đất nung không menCầu, hộp, cầu dẹtBề mặt mờ, màu đều, ít phản chiếu
VừaCốc sứ trắng không hoa văn, bát sứ, quả xoài, quả chuối, thớt gỗTrụ, bán cầu, trụ congCó miệng hở, có vành, có mặt trong và mặt ngoài
Khó hơnChai nhựa màu, nồi nhôm cũ mờ, rổ tre đanTrụ, nón cụtCó hoa văn, đường đan hoặc ánh kim mờ
Để sauẤm inox bóng, cốc thuỷ tinh, chai thuỷ tinh có nướcTrụ, cầuPhản chiếu và khúc xạ, thuộc đề tài vẽ chất liệu

Trong vài tuần đầu, gần như chỉ cần nhóm dễ và vừa. Một bát đất nung và hai củ hành đã đủ cho nhiều buổi tập. Khi đã chắc tay với vật mờ, bạn hãy chuyển sang danh mục vẽ chất liệu của trang để học cách vẽ kim loại và thuỷ tinh.

Xếp mẫu ba vật: những quy tắc nhỏ cho bố cục dễ vẽ

Một mẫu tĩnh vật tốt cho người học có sự khác biệt rõ giữa các vật nhưng vẫn gắn kết thành một nhóm. Khi xếp, để ý những điểm sau:

  • Khác chiều cao: một vật cao, một vật vừa, một vật thấp. Ba vật bằng nhau xếp thành hàng ngang làm bố cục cứng và khó đọc chiều sâu.
  • Khác độ đậm của màu vật: một vật sáng màu, một vật trung bình, một vật sẫm. Ví dụ bát trắng, quả xoài vàng, củ hành tím. Khác biệt này giúp bạn luyện phân biệt màu riêng của vật với bóng do ánh sáng.
  • Chồng nhẹ lên nhau: để một vật hơi che vật phía sau, tạo lớp trước sau. Tránh để hai vật vừa chạm mép nhau, nhìn như dính liền.
  • Không đặt ngay chính giữa: dịch nhóm sang một bên mặt bàn, để có khoảng trống cho bóng đổ chạy ra.
  • Một đèn, chếch bên và hơi cao: giống bài vẽ quả trứng. Bóng của vật cao có thể đổ lên vật thấp, đó là chi tiết đáng vẽ.
  • Nền đơn giản: dựng một tấm bìa hoặc khăn trơn phía sau để che các đồ lặt vặt trong bếp. Nền trơn giúp bạn nhìn được viền sáng tối của vật.

Trước khi vẽ, chụp một tấm ảnh mẫu bằng điện thoại. Ảnh không phải để vẽ theo mà để buổi sau bạn xếp lại được đúng vị trí nếu phải dọn bếp giữa chừng.

Trình tự vẽ một bức tĩnh vật ba vật

Trình tự này giữ cho cả nhóm vật luôn đúng tương quan, thay vì vẽ xong vật này mới sang vật kia.

  1. Đo tỷ lệ cả nhóm trước: chiều cao vật cao nhất so với bề ngang cả nhóm. Đánh dấu bốn điểm giới hạn trên giấy.
  2. Phác từng vật thành khối cơ bản: bát là nửa hình cầu có vành elip, cốc là hình trụ, hành là khối cầu có chóp. Vẽ cả phần bị che để đặt đúng vị trí.
  3. Vẽ các đường elip của miệng bát, miệng cốc. Elip ở vật thấp hơn tầm mắt sẽ mở rộng hơn elip ở vật cao hơn.
  4. Nheo mắt, vạch đường ranh tối trên từng vật và hình bóng đổ trên mặt bàn.
  5. Tô một lớp chung cho mọi vùng tối và bóng đổ của cả nhóm. Lúc này so sánh: bóng đổ nào đậm nhất, vật nào có vùng tối sâu nhất.
  6. Phủ màu riêng của vật: vật sẫm như củ hành tím nhận một lớp chì nhẹ ở cả phần sáng, vật trắng như bát sứ giữ phần sáng gần như màu giấy.
  7. Đi vào từng vật, thêm vùng trung gian, phản quang, bóng tiếp xúc. Làm luân phiên giữa các vật, không hoàn thiện một vật trước.
  8. Thêm mặt bàn và nền ở mức nhẹ, để vật nổi lên. Lùi ra xa so lần cuối với mẫu.

Bức tĩnh vật ba vật thường cần một đến hai giờ. Nếu chia làm hai buổi, dừng sau bước năm, khi đã có mảng lớn. Buổi sau đặt lại đèn đúng vị trí cũ, kiểm bằng ảnh đã chụp.

Màu riêng của vật và bóng do ánh sáng: phân biệt cho đúng

Trong bài vẽ khối thạch cao, mọi độ đậm đều do ánh sáng. Sang đồ vật thật, có thêm một lớp nữa: màu riêng của vật. Củ hành tím ở phần được chiếu sáng có thể đậm hơn bát sứ trắng ở phần tối của nó. Nếu bạn chỉ nghĩ "chỗ sáng thì nhạt, chỗ tối thì đậm", củ hành sẽ trông nhạt bệch và chiếc bát trông xám như đá.

Cách xử lý là nghĩ theo hai bước. Bước một: vật này, nếu đặt dưới ánh sáng đều, thì ở bậc mấy trên thang đậm nhạt. Bát trắng ở bậc 1–2, quả xoài vàng bậc 3–4, củ hành tím bậc 5–6. Bước hai: ánh sáng đẩy mỗi vật lên hoặc xuống từ mức đó, nhưng giữ nguyên thứ tự tương đối. Phần tối của bát trắng có thể xuống bậc 5, còn phần tối của củ hành xuống bậc 8.

Một mẹo kiểm tra: đặt dải thang đậm nhạt đã làm cạnh từng vật và so phần sáng nhất, phần tối nhất của mỗi vật. Bạn sẽ thấy mỗi vật có một khoảng đậm nhạt riêng, các khoảng ấy chồng lên nhau một phần. Hiểu điều này, bạn đã sẵn sàng cho những bài vẽ có màu sắc sau này.

Mặt trong của bát, cốc, nồi: chỗ người mới hay vẽ ngược

Vật rỗng như bát, cốc, nồi có một điều khiến người mới bối rối: ở mặt ngoài, phía gần đèn sáng và phía xa đèn tối; nhưng ở mặt trong, mọi thứ đảo lại. Thành trong phía gần đèn bị chính vành bát che nên nằm trong bóng, còn thành trong phía xa đèn lại hứng ánh sáng chiếu chéo qua miệng bát và sáng lên. Nhiều bài vẽ bát trông như một khối đặc chính vì người vẽ tô mặt trong theo quy tắc của mặt ngoài.

Cách nhìn cho đúng: nheo mắt, nhìn riêng hình elip miệng bát và hỏi phía nào của elip tối, phía nào sáng. Thường bạn sẽ thấy một mảng bóng hình lưỡi liềm ở phía gần đèn, đáy bát có một vùng sáng nhỏ nếu đèn đủ cao, và vành bát là một dải sáng mảnh chạy quanh miệng. Cái vành sáng mảnh ấy là chi tiết nhỏ nhưng nó cho người xem biết thành bát có độ dày.

Với cốc cao và hẹp, ánh sáng gần như không vào được đáy, mặt trong cốc tối gần hết, chỉ phía xa đèn sáng lên một dải gần miệng. Với nồi rộng miệng, mặt trong sáng nhiều hơn. Đặt một quả cam vào bát như mẫu tuần 3 ở dưới, bạn sẽ thấy thêm: quả cam đổ bóng lên lòng bát, còn lòng bát hắt ánh sáng ấm ngược lên phần tối của quả. Một mẫu nhỏ mà có đủ bóng đổ trên mặt cong, phản quang từ vật bên cạnh và mặt trong đảo chiều sáng tối.

Tám mẫu xếp sẵn cho tám tuần

Mỗi tuần một mẫu, vẽ hai đến ba lần trong tuần với góc nhìn hoặc hướng đèn khác. Danh sách đi từ dễ tới khó:

  • Tuần 1: một củ khoai tây và một hộp giấy. Một khối tròn không đều cạnh một khối hộp.
  • Tuần 2: ba củ hành tây khác cỡ xếp lệch nhau. Luyện bóng đổ chồng lên nhau và màu vật giống nhau.
  • Tuần 3: một bát đất nung và một quả cam đặt trong bát. Luyện mặt trong của vật rỗng, nơi bóng nằm phía gần đèn.
  • Tuần 4: cốc sứ trắng, quả chuối, chiếc thìa gỗ. Luyện elip miệng cốc và khối dài cong.
  • Tuần 5: thớt gỗ dựng nghiêng, quả xoài, củ hành tím. Luyện mặt phẳng nghiêng và ba màu vật khác nhau.
  • Tuần 6: rổ tre nhỏ úp, hai quả trứng bên cạnh. Luyện kết cấu đan, chỉ gợi bằng mảng chứ không vẽ từng nan.
  • Tuần 7: nồi nhôm cũ mờ, bó rau, quả ớt. Vật kim loại mờ có ánh sáng rộng nhưng chưa bóng gương.
  • Tuần 8: tự xếp một mẫu năm vật theo các quy tắc ở trên, chọn đồ trong bếp nhà bạn.

Đặt ngày bắt đầu cụ thể và để mẫu tuần nào xếp sẵn ở một góc kệ bếp nếu có thể. Củ quả sẽ héo dần sau vài ngày; đó cũng là một quan sát đáng vẽ, khi bề mặt quả nhăn lại và ánh sáng trên nó thay đổi.

An toàn và gọn gàng khi vẽ trong bếp

Đèn và nước không ở gần nhau. Đặt đèn bàn trên mặt khô, dây điện không chạy ngang bồn rửa hay bếp. Nếu dựng mẫu ở bàn ăn, lau khô mặt bàn trước khi đặt đèn.

Dao để xa chỗ vẽ. Nhiều người cắt đôi quả để vẽ mặt cắt. Cắt xong cất dao ngay, nhất là khi có trẻ nhỏ ngồi vẽ cùng.

Củ quả vẽ xong vẫn dùng được. Không phun keo cố định hay bất cứ thứ gì lên đồ ăn. Bụi chì rơi trên vỏ quả, lau sạch hoặc rửa trước khi ăn.

Giữ tay sạch. Tay dính dầu mỡ từ nấu ăn làm bẩn giấy vẽ, vết dầu không tẩy được. Rửa tay bằng xà phòng và lau khô trước khi cầm chì.

Dọn mẫu đúng lúc. Mẫu xếp cạnh bếp đang nấu dễ bị bắn dầu. Nếu bếp chật, dựng mẫu trên một khay, nấu ăn thì nhấc cả khay sang chỗ khác và đặt lại theo ảnh đã chụp.

Câu hỏi thường gặp

Vẽ tĩnh vật bằng chì có nên vẽ nền đậm không?

Nền đậm làm vật sáng nổi bật và giúp bạn thấy rõ đường viền sáng của vật. Nhưng tô nền đậm tốn thời gian và dễ lem. Với người mới, nền nhẹ ở bậc 3–4 là đủ. Khi muốn thử nền tối, chọn bài có vật trắng làm chính.

Củ quả héo giữa chừng thì làm thế nào?

Nếu bài vẽ còn dài, thay bằng củ quả mới cùng cỡ và chấp nhận khác biệt nhỏ về hình. Hoặc giữ nguyên quả héo và coi đó là một mẫu mới. Không cần ép mình vẽ đúng tuyệt đối một trạng thái đã thay đổi.

Có nên vẽ đồ vật có in hoa văn hoặc chữ không?

Với bài sáng tối, hoa văn và chữ làm rối mảng. Nên quay mặt có hoa văn vào trong hoặc chọn vật trơn. Khi đã quen, bạn có thể vẽ hoa văn như một lớp nhạt phủ lên khối, luôn để sáng tối của khối quan trọng hơn hoa văn.

Vẽ tĩnh vật mất bao lâu thì nên chuyển sang vẽ chân dung?

Không có mốc chung. Nhiều người vẽ tĩnh vật song song với các đề tài khác suốt đời. Khi bạn đặt được mảng tối đúng chỗ ngay lần đầu và phân biệt được màu vật với bóng, bạn có thể bắt đầu thử gương mặt, vẫn giữ một bài tĩnh vật mỗi tuần.

Có thể dùng đèn huỳnh quang trên trần bếp làm nguồn sáng không?

Đèn trần dài chiếu rộng, bóng đổ mờ và vùng tối không rõ, khó cho bài tập sáng tối. Tốt hơn là tắt đèn trần, dùng một đèn bàn chiếu chếch. Nếu không có đèn bàn, vẽ vào ban ngày cạnh cửa sổ có ánh sáng từ một phía.

Làm sao để vẽ bát không bị méo?

Bát méo hầu hết do elip miệng bát sai. Vẽ elip bằng chuyển động cả cánh tay, không chỉ cổ tay, và vẽ trục giữa đi qua tâm elip trước. Hai nửa elip phải đối xứng qua trục đó; kiểm bằng cách lật ngược tờ giấy nhìn lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138