VungSang.comVùng Sáng
Ánh sáng trên gương mặt

Vẽ môi, miệng và cằm bằng sáng tối: môi trên tối, môi dưới sáng, bóng cằm xuống cổ

Vì sao môi trên thường tối hơn môi dưới, khối miệng cong quanh răng, khóe miệng, bóng dưới môi dưới, mặt phẳng cằm và bóng hàm đổ xuống cổ.

Elderly man in a wooden house in Lào Cai, face turned toward a window and lost in shadow, granddaughter sketching him seen from behind, soft afternoon light on his jaw

Dưới ánh sáng từ trên cao, môi trên thường tối hơn môi dưới vì mặt môi trên quay xuống, còn mặt môi dưới ngửa lên đón sáng; ngay dưới môi dưới là một dải bóng nhỏ, rồi đến mặt phẳng cằm sáng lên, và dưới hàm là bóng đổ đậm xuống cổ. Bốn nhịp sáng tối đó, nối tiếp nhau từ mũi xuống cổ, là thứ làm phần dưới gương mặt có khối.

Bài này phân tích khối miệng như một mặt trụ cong quanh hàm răng, cách vẽ môi không cần viền, khóe miệng và nhân trung, mặt phẳng cằm, góc hàm và bóng cổ. Cuối bài là các lỗi hay gặp và cách giữ vẻ tự nhiên của người được vẽ.

Khối miệng cong quanh hàm răng

Miệng không nằm trên một mặt phẳng. Phía sau môi là hàm răng xếp thành vòng cung, nên cả vùng miệng, từ chân mũi xuống cằm, cong như một phần của ống trụ đứng. Nhìn thẳng, phần giữa miệng nhô ra trước nhất, hai khóe lùi về sau. Khi ánh sáng đến từ một bên, nửa miệng phía đèn sáng hơn, nửa kia chìm dần vào bóng theo đường cong ấy.

Hiểu điều này giúp tránh lỗi phổ biến nhất khi vẽ miệng ở góc ba phần tư: vẽ hai nửa môi dài bằng nhau. Do miệng cong, nửa phía xa bị rút ngắn rõ rệt, khóe miệng xa gần như bị chính khối môi che. Bạn có thể kiểm tra bằng cách nhìn một người quay nghiêng nhẹ và để ý khóe miệng xa lùi vào đâu.

Bạn có thể thử ngay với một chiếc cốc hình trụ đặt dưới đèn bàn: dán hai mẩu băng dính nhỏ lên thành cốc ở vị trí hai khóe miệng, rồi xoay cốc. Mẩu phía xa lùi vào và co lại nhanh hơn bạn tưởng, mẩu phía gần gần như giữ nguyên. Cũng nhờ chiếc cốc, bạn thấy dải sáng nằm ở phần thân trụ quay về phía đèn, còn phần quay đi tối dần, đúng như nửa miệng ở bên khuất.

Khối trụ của miệng cũng giải thích vì sao vùng quanh miệng có một dải trung gian chạy dọc từ cánh mũi xuống khóe, mà ở nhiều người thành rãnh mũi má. Rãnh này là chỗ mặt phẳng má gặp khối trụ miệng. Vẽ nó bằng chuyển sắc mềm thay vì một nét đậm sẽ giữ cho gương mặt không bị già đi.

Đậm nhạt từ nhân trung xuống cổ

Ví dụ giả định với đèn bàn đặt cao, lệch về phía trước bên trái, thang 9 bậc. Các con số giúp thấy nhịp sáng tối lần lượt, không phải công thức cho mọi gương mặt.

VùngHướng mặtBậc gợi ý bên sángGhi chú
Nhân trungRa trước, hơi xuống3Rãnh giữa hơi tối, hai gờ hai bên sáng hơn
Môi trênQuay xuống5–6Tối hơn môi dưới, mép trên sắc
Khe miệngLõm vào8Đường tối nhất của miệng, đậm ở giữa và khóe
Môi dướiNgửa lên3–4Có thể có điểm bắt sáng
Bóng dưới môi dướiBóng đổ6Dải nhỏ, mép trên sắc, mép dưới tan
Mặt trước cằmRa trước3Sáng vừa, thường có điểm sáng nhỏ
Mặt dưới hàmQuay xuống6–7Tối, nhận phản quang từ cổ áo
Bóng hàm trên cổBóng đổ7–8Đậm nhất sát hàm, nhạt dần xuống

Quan hệ quan trọng nhất là môi trên tối hơn môi dưới. Người mới hay tô hai môi cùng một độ đậm, nhất là khi người mẫu dùng son, khiến miệng phẳng như hình cắt. Ngay cả với son đậm, mặt môi dưới đón sáng vẫn sáng hơn môi trên.

Trình tự vẽ miệng không cần viền

Dùng HB, 2B và tẩy nhồi. Mẫu tốt nhất là chính bạn trong gương, miệng thư giãn, không cười.

  1. Kẻ một đường trục giữa thẳng đứng qua nhân trung và giữa cằm, rồi một đường cong nhẹ cho khe miệng, cong theo khối trụ.
  2. Xác định độ rộng miệng: ở nhiều người, hai khóe nằm gần đường thẳng kẻ xuống từ giữa con ngươi, nhưng đo trên mẫu mới chắc.
  3. Vẽ khe miệng trước: đó là đường tối nhất, đậm ở giữa, mảnh ra rồi lại đậm nhẹ ở hai khóe.
  4. Phủ một lớp xám cho môi trên, chú ý hình cung ở giữa và hai đầu thon về khóe.
  5. Tô môi dưới nhạt hơn, chỉ làm tối phần hai bên và mép dưới, để giữa môi sáng.
  6. Vẽ dải bóng ngay dưới môi dưới: mép trên rõ, mép dưới mềm dần vào cằm.
  7. Tả mép trên môi trên bằng chênh lệch sáng tối với nhân trung, không kẻ viền. Mép dưới môi dưới gần như không có viền, chỉ có bóng.
  8. Thêm điểm sáng nhỏ trên môi dưới phía đèn nếu môi mẫu có độ ẩm, rồi lùi xa so với mẫu.

Nét viền đậm quanh môi là thứ làm miệng trông như được tô son kẻ viền, kể cả khi người mẫu là nam giới hay trẻ em. Bỏ viền, để sáng tối tự định hình, miệng sẽ mềm và thật hơn ngay lập tức.

Khóe miệng và nhân trung: hai chi tiết nhỏ quyết định biểu cảm

Khóe miệng có một khối thịt nhỏ. Ở mỗi bên khóe miệng có một chỗ cơ hội tụ, nhô nhẹ lên như một nút tròn. Dưới đèn, nút này có mặt sáng và mặt tối riêng, và khóe miệng thật nằm lẩn trong bóng của nó. Vẽ khóe miệng thành một chấm đen nhọn là mất khối này.

Hướng của khóe miệng đổi tâm trạng. Chỉ cần khóe cong lên một chút, gương mặt có vẻ hài lòng; cong xuống, có vẻ mệt. Khi vẽ người thân, bạn nên quan sát khóe miệng lúc họ thư thả, trò chuyện bình thường, đừng ép một nụ cười gượng.

Nhân trung là một rãnh có hai gờ. Hai gờ hai bên bắt sáng, rãnh giữa hơi tối. Dưới đèn bên cạnh, một gờ sáng, gờ kia nằm trong bóng mũi. Ở trẻ em và nhiều phụ nữ, rãnh này mờ, chỉ cần một chuyển sắc rất nhẹ.

Đường cung môi trên. Chỗ môi trên gặp nhân trung có một đường cong hai đỉnh. Ở phía đèn, mép này sắc và sáng; phía tối, nó tan vào bóng. Một đường cong đậm đều cả hai phía làm môi trông như vẽ bằng bút kẻ.

Răng không trắng tinh. Nếu người mẫu hé miệng, răng nằm trong khoang miệng tối, bị môi trên đổ bóng. Răng nên xám nhẹ, sáng nhất ở răng cửa giữa, và không vẽ ranh giới từng chiếc răng.

Cằm, góc hàm và bóng đổ xuống cổ

Cằm có một mặt phẳng trước hơi nhô, thường sáng vừa, và một mặt dưới quay hẳn xuống cổ. Ở nhiều người, giữa môi dưới và cằm có một chỗ lõm nhỏ. Chỗ lõm ấy cùng với bóng dưới môi tạo thành dải tối ngăn cách miệng với cằm. Nếu bạn để vùng này sáng đều, miệng và cằm dính vào nhau thành một khối dài.

Từ cằm, đường hàm chạy ngược lên dưới tai, rẽ ở góc hàm. Dưới ánh sáng từ trên, mặt dưới hàm tối và đổ bóng xuống cổ. Bóng này là một trong những bóng quan trọng nhất của chân dung vì nó tách đầu khỏi cổ. Không có nó, đầu như dính thẳng vào cổ áo; có nó, đầu nhô ra phía trước và có chiều sâu.

Hình dạng bóng cổ cho biết nhiều điều: đèn càng cao, bóng càng dài; đèn lệch trái, bóng lệch phải. Mép bóng sát hàm thì rõ, càng xuống càng mềm. Bên trong bóng thường có phản quang từ cổ áo trắng hay vai, làm phần dưới bóng sáng hơn phần trên. Bạn nên quan sát mẫu thật thay vì tô một mảng đen đồng đều.

Với người lớn tuổi, vùng dưới cằm và cổ thường có nếp da và độ chùng. Đó là một phần của gương mặt họ. Vẽ những nếp ấy bằng chuyển sắc nhẹ trong vùng bóng là đủ, không cần nhấn từng nếp bằng nét đậm.

Phần dưới gương mặt khi đầu cúi hoặc ngẩng

Khi người mẫu cúi đầu, bạn nhìn thấy nhiều hơn mặt trên của môi và cằm, còn mặt dưới hàm biến mất sau cằm. Khe miệng cong xuống thành hình vòng cung úp, nhân trung ngắn lại, và bóng mũi có thể phủ gần hết môi trên. Bóng cổ lúc này không còn là bóng hàm nữa mà là cả vùng cổ chìm trong bóng của đầu đang cúi. Kiểu tư thế này rất hay gặp khi bạn vẽ người thân đang đọc sách, đang may vá, đang chơi đàn.

Khi người mẫu ngẩng lên, mọi thứ ngược lại: mặt dưới hàm và cằm lộ rõ, khe miệng cong lên như vòng cung ngửa, môi dưới trông dày hơn và lỗ mũi hiện ra. Mặt dưới hàm vốn quay xuống giờ quay về phía người xem, và nếu đèn ở trên cao, nó vẫn tối, tạo một mảng tối lớn ngay dưới cằm. Nhiều người mới vẽ bỏ sót mảng này, khiến hàm và cổ dính liền như một khối trụ.

Cách chắc chắn nhất để không lạc là luôn vẽ đường cong khe miệng song song với đường cong của mắt và lông mày. Ba đường này như ba vòng quấn quanh một quả trứng: đầu cúi thì cả ba cong úp, đầu ngẩng thì cả ba cong ngửa. Khi chúng không đồng nhịp, gương mặt trông méo, dù từng bộ phận đều được vẽ kỹ.

Lỗi hay gặp và cách giữ nét tự nhiên

Soát bài vẽ theo danh sách dưới đây trước khi coi là xong:

  • Môi trên và môi dưới cùng độ đậm: miệng phẳng. Làm tối môi trên, nhấc sáng giữa môi dưới.
  • Viền môi đậm khép kín: miệng như hình dán. Xoá viền, chỉ giữ khe miệng và bóng dưới môi.
  • Khe miệng là một đường đều từ khóe này sang khóe kia: thiếu nhịp. Làm đậm ở giữa và khóe, mảnh ở hai đoạn giữa.
  • Khóe miệng là chấm đen: mất khối nút khóe. Vẽ khóe trong bóng của khối thịt bên cạnh.
  • Không có bóng dưới hàm: đầu dính vào cổ. Thêm bóng đổ theo hướng đèn.
  • Bóng cổ đen đặc tới tận cổ áo: mất phản quang. Nhấc nhẹ phần dưới bóng.
  • Tự ý làm môi dày hơn, cằm nhọn hơn cho "đẹp": bài vẽ không còn là người mẫu.

Chân dung tốt cho người xem thấy người thật trong một khoảnh khắc thư thả. Nếu người được vẽ là người thân, bạn có thể hỏi họ thích được vẽ khi đang nói chuyện hay khi lặng yên; câu hỏi nhỏ ấy cũng là cách thể hiện sự tôn trọng.

Câu hỏi thường gặp

Vẽ người đang cười có khác gì về sáng tối?

Khi cười, má đẩy lên, rãnh mũi má sâu hơn, môi kéo dài và mỏng đi, răng lộ ra. Vùng trên gò má có thêm mặt phẳng hướng lên bắt sáng. Nụ cười khó giữ lâu, nên vẽ từ ảnh hoặc phác nhanh vài phút một lần sẽ dễ hơn.

Người mẫu tô son đỏ thì vẽ bằng chì thế nào?

Son đậm làm môi tối hơn da xung quanh, nên cả hai môi được tô đậm hơn bình thường. Tuy vậy, quan hệ môi trên tối hơn môi dưới vẫn giữ nguyên, và môi dưới vẫn có thể có điểm bắt sáng nếu son bóng.

Có cần vẽ râu khi vẽ chân dung nam giới?

Vẽ đúng như mẫu. Râu là một khối tóc có sáng tối riêng, đổ bóng nhẹ lên da. Râu lún phún chỉ cần một lớp xám mịn ở vùng cằm và môi trên, không chấm từng chấm, vì chấm đều trông như vết bẩn.

Tại sao cằm trong bài vẽ trông quá dài?

Thường do đặt khe miệng quá cao hoặc thiếu dải tối dưới môi dưới, khiến cằm và môi liền một mảng. Đo lại khoảng cách chân mũi tới khe miệng và khe miệng tới cằm trên mẫu, rồi thêm bóng dưới môi.

Có nên vẽ nếp nhăn quanh miệng của người lớn tuổi?

Có, nếu bạn muốn bài vẽ giống người đó, và vẽ bằng chuyển sắc mềm thay vì nét đậm. Nếp quanh miệng mang dấu vết của nhiều năm cười nói, là một phần đáng quý của gương mặt chứ không phải lỗi cần sửa.

Bóng cổ nên đậm đến mức nào?

Thường là một trong những mảng tối nhất của bài chân dung, nhưng vẫn nhẹ hơn khe miệng và con ngươi. Sát hàm đậm nhất, xuống dưới nhạt dần, và có phản quang nếu người mẫu mặc áo sáng màu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138