VungSang.comVùng Sáng
Bài tập tự luyện sáng tối

Vẽ nhanh ba phút một khối: bài tập chia mảng sáng tối không sa vào chi tiết

Bài tập vẽ nhanh ba phút mỗi khối: chuẩn bị mẫu, bấm giờ, chỉ chia ba mảng sáng, tối, bóng đổ, làm mười bản liền và xem lại để thấy mắt nhìn tổng thể tốt dần.

Young woman seen from behind on a balcony in Đà Nẵng, sketching rows of small shaded cubes and cylinders in a blank sketchbook, late afternoon side light

Bài tập ba phút một khối là vẽ một khối đơn giản dưới đèn trong đúng ba phút, chỉ được chia ba mảng: phần sáng, phần tối và bóng đổ, rồi chuyển sang bản tiếp theo, làm liền mười bản. Giới hạn thời gian buộc bạn bỏ chi tiết và nhìn vào thứ quan trọng nhất của sáng tối: mảng lớn nằm ở đâu và đậm cỡ nào.

Người tự học thường mắc một thói quen: tô kỹ từng góc nhỏ ngay từ đầu, rồi tới cuối mới phát hiện cả bài lệch tổng thể. Bài vẽ nhanh là thuốc chữa thói quen đó. Bài này hướng dẫn cách dựng mẫu, cách bấm giờ, những gì được làm và không được làm trong ba phút, và cách xem lại mười bản vẽ mà không cần ai chấm.

Vì sao giới hạn thời gian lại giúp vẽ sáng tối tốt hơn

Khi có nhiều thời gian, mắt và tay có xu hướng đi theo đường viền: vẽ cạnh, vẽ góc, rồi lấp đầy. Cách đó cho ra hình đúng nhưng đậm nhạt rời rạc, vì bạn quyết định độ đậm từng chỗ một mà không so với toàn bài. Khi chỉ có ba phút, bạn không kịp làm vậy. Bạn buộc phải hỏi ngay câu đầu tiên: mặt nào sáng, mặt nào tối, bóng nằm đâu. Đó cũng là câu hỏi đúng thứ tự mà người vẽ có kinh nghiệm luôn hỏi trước.

Lợi ích thứ hai là số lượng. Trong ba mươi phút, bạn có mười bản vẽ thay vì một. Mười lần nhìn, quyết định và đặt mảng là mười lần luyện tập, nhiều hơn rất nhiều so với một bản vẽ kỹ. Sai ở bản thứ hai, bạn sửa được ở bản thứ ba mà không phải tẩy.

Lợi ích thứ ba thuộc về tâm lý. Một bản vẽ ba phút không ai trông đợi nó đẹp, kể cả chính bạn. Áp lực biến mất, tay thả lỏng, nét chì tự tin hơn. Nhiều người tự học thấy bài vẽ nhanh của mình có sức sống hơn bài vẽ kỹ, và đó là dấu hiệu tốt: bạn đang nhìn mảng, không nhìn nét.

Chuẩn bị trước khi bấm giờ

Chuẩn bị kỹ để ba mươi phút tập không bị ngắt quãng:

  • Mẫu: năm hoặc sáu vật có khối rõ, màu nhạt, bề mặt mờ. Gợi ý: hộp giấy trắng, cuộn giấy vệ sinh, cốc giấy, quả cam, củ khoai tây, hộp sữa giấy, khối gỗ đồ chơi của trẻ.
  • Đèn: một đèn bàn chiếu chếch từ một bên, phòng tối bớt như khi vẽ quả trứng. Giữ nguyên đèn trong suốt buổi để bạn chỉ phải nghĩ về hình khối.
  • Giấy: một cuốn sổ hoặc tập giấy khổ A4, gấp mỗi trang thành bốn ô hoặc vẽ thẳng bốn bản trên một trang. Giấy rẻ là tốt nhất, để bạn không tiếc.
  • Chì: một cây 2B hoặc 4B vót dài. Chỉ một cây, không đổi chì trong buổi, để bạn không mất thời gian chọn.
  • Đồng hồ bấm giờ: dùng chức năng hẹn giờ của điện thoại, đặt chế độ lặp ba phút nếu có. Úp điện thoại xuống bàn để không bị phân tâm bởi thông báo.
  • Không có tẩy: cất tẩy đi. Trong bài này, sai thì để đó và rút kinh nghiệm cho bản sau.

Nếu chỉ có mười phút, làm ba bản. Ít bản cũng được, miễn là đúng luật: mỗi bản ba phút, chỉ ba mảng.

Nhịp ba phút: phút nào làm gì

Ba phút trôi rất nhanh. Chia thời gian như dưới đây cho tới khi quen, sau đó bạn sẽ tự cảm được nhịp.

  1. Giây 0 đến 30: nhìn mẫu, nheo mắt. Chưa đặt bút. Xác định mặt sáng nhất, mặt tối và hướng bóng đổ.
  2. Giây 30 đến 60: phác hình khối bằng những đường thẳng nhẹ, nhanh. Không cần đúng tuyệt đối; tỷ lệ gần đúng là đủ.
  3. Phút thứ hai: tô cả mặt tối và bóng đổ bằng một lớp đều, cùng một độ đậm. Tô nhanh bằng cạnh ngòi chì, nét song song.
  4. Nửa đầu phút thứ ba: tô bóng đổ đậm thêm một lớp; nếu còn kịp, nhấn một nét đậm ở đường ranh tối hoặc góc bóng tiếp xúc.
  5. Nửa sau phút thứ ba: dừng tô, nhìn lại mẫu, so một lần. Khi chuông reo, đặt bút xuống ngay cả khi chưa xong.
  6. Chuyển mẫu: xoay vật hoặc đổi vật khác, bấm giờ lại và bắt đầu bản tiếp.

Luật quan trọng nhất là dừng khi hết giờ. Lần đầu bạn sẽ thấy khó chịu vì bài dở dang. Đó chính là bài học: những gì bạn kịp làm trong ba phút là những gì mắt bạn coi là quan trọng nhất. Qua nhiều buổi, thứ tự ưu tiên ấy sẽ dần đúng hơn.

Thứ tự mẫu gợi ý cho mười bản vẽ

Đi từ khối đơn giản nhất tới nhóm khối, mỗi lần chỉ tăng độ khó một chút. Bảng dưới là một buổi mẫu; bạn có thể thay vật tương đương có trong nhà.

BảnMẫuĐiều cần chú ý
1–2Hộp giấy trắng, hai góc xoay khác nhauBa mặt hộp ba độ đậm rõ: mặt trên, mặt bên sáng, mặt bên tối
3–4Cuộn giấy dựng đứng, rồi nằm ngangMặt cong chuyển dần, không có cạnh tách sáng tối như hộp
5–6Quả cam hoặc củ khoai tâyKhối tròn không đều, tìm đường ranh tối uốn theo hình
7–8Hộp và quả cam đặt cạnh nhauVật nào sáng hơn, bóng của vật này có đổ lên vật kia không
9–10Ba vật xếp thành nhómChỉ ba mảng cho cả nhóm, không vẽ từng vật riêng

Hai bản cuối thường khó nhất vì có nhiều vật mà thời gian vẫn chỉ ba phút. Đừng cố vẽ đủ chi tiết từng vật. Hãy coi cả nhóm như một khối lớn có phía sáng, phía tối và một bóng đổ chung, rồi mới tách các vật bằng chênh lệch đậm nhạt nhỏ.

Những sai lầm thường thấy trong bài vẽ nhanh

Dành gần hết thời gian cho đường viền. Tới phút thứ ba vẫn đang sửa hình, không kịp tô mảng nào. Hình nhanh mà sai một chút vẫn chấp nhận được; bài vẽ nhanh không có mảng tối thì không đạt mục đích.

Tô mặt tối nhiều mức khác nhau ngay từ đầu. Bạn chưa có đủ thời gian để chia nhỏ. Một mảng tối đều, đúng chỗ, có giá trị hơn ba mức tối loang lổ.

Quên bóng đổ. Khối không có bóng đổ trông như dán lên giấy. Ngay cả khi chỉ còn mười giây, một mảng bóng sơ sài vẫn tốt hơn không có.

Vẽ quá nhỏ. Bản vẽ nhỏ như con tem làm tay phải đổi sang nét li ti, mất cảm giác mảng. Mỗi bản nên chiếm khoảng một phần tư trang A4.

Tô phần sáng cho có. Một số người thấy phần sáng trống trải nên phủ thêm một lớp chì mỏng lên mọi chỗ. Kết quả là khối mất điểm sáng và cả bản vẽ xám đều. Trong bài ba mảng, phần sáng là màu giấy; cứ để trắng, chính khoảng trắng ấy làm mảng tối có nghĩa.

Đổi chì giữa buổi. Cầm thêm cây chì cứng để vẽ hình, cây mềm để tô nghe hợp lý, nhưng trong ba phút việc đổi bút lấy mất của bạn vài giây quý giá và kéo bạn về thói quen vẽ kỹ. Một cây chì cho cả buổi.

Chuyển mẫu quá nhanh, chưa kịp nhìn. Ba mươi giây đầu để nhìn là bắt buộc. Bỏ qua bước nhìn, bạn sẽ vẽ hình khối theo trí nhớ thay vì theo mẫu trước mặt.

Đem bài vẽ nhanh ra khỏi bàn: khối thật dưới nắng

Sau vài buổi với mẫu trên bàn, bài ba phút trở nên đặc biệt hữu ích khi bạn ra ngoài. Nhà cửa, bậc thềm, cột điện, bồn cây, chiếc ghế đá trong công viên đều là khối hộp và khối trụ cỡ lớn, chiếu bởi một nguồn sáng duy nhất là mặt trời. Ánh nắng buổi sáng hoặc chiều muộn chiếu xiên, cho mặt sáng và mặt tối tách bạch, bóng đổ dài, đúng thứ bài vẽ nhanh cần.

Ngoài trời có một khó khăn mà trong nhà không có: ánh sáng thay đổi. Bóng nắng dịch chuyển rõ rệt sau mười lăm hai mươi phút, mây đi qua làm mặt tối lúc rõ lúc mờ. Bài vẽ ba phút gần như né được vấn đề này, vì bạn ghi lại một khoảnh khắc trước khi nó đổi. Đó là lý do người vẽ ký hoạ ngoài trời thường bắt đầu bằng những bản phác mảng thật nhanh trước khi quyết định vẽ kỹ một góc nào.

Gợi ý thực hành: ngồi ở một chỗ có bóng râm, chọn một nhóm khối đơn giản như dãy bậc thềm hoặc một ngôi nhà mái bằng, vẽ năm bản ba phút trong mười lăm phút, mỗi bản đổi góc nhìn một chút. Ở nơi công cộng, chọn chỗ ngồi không chắn lối đi, và nếu trong khung nhìn có người thì chỉ vẽ họ như một mảng nhỏ, không vẽ rõ mặt ai khi chưa được đồng ý. Đội mũ, mang nước, tránh ngồi lâu dưới nắng gắt buổi trưa.

Xem lại mười bản: tìm điều đã làm được, không chấm điểm

Xong buổi, xé hoặc trải mười bản ra bàn, xếp theo thứ tự đã vẽ. Mục đích không phải chọn bản đẹp nhất mà để thấy mắt bạn đã làm gì. Hỏi những câu cụ thể: ở bản nào mình đặt đúng mặt tối ngay lần đầu, bản nào bóng đổ đúng hướng đèn, bản nào mình hết giờ mà vẫn chưa tô gì. Ghi một hai dòng ở góc trang cuối cho buổi sau.

Bạn sẽ thường thấy các bản cuối buổi rõ ràng hơn các bản đầu, dù mẫu khó hơn. Đó là mắt đã được hâm nóng. Nếu không thấy như vậy, cũng không sao; có buổi tay mỏi, có buổi mẫu dựng chưa tốt. Điều đáng giữ là thói quen, không phải kết quả từng buổi.

Một gợi ý để thấy tiến bộ của chính mình mà không phải so với ai: dán một bản vẽ nhanh của mỗi tuần vào cuối cuốn sổ. Sau một hai tháng, lật lại xem, bạn sẽ tự nhận ra mình đặt mảng mạnh tay hơn, bóng đổ tự tin hơn. Không cần ai khen hay chê; chính các trang giấy đã ghi lại quá trình.

Khi đã quen ba phút, bạn có thể đổi nhịp: một phút một khối để ép mắt nhìn thật nhanh, hoặc năm phút một khối để thêm một mức trung gian. Nhưng ba phút vẫn là điểm cân bằng tốt cho phần lớn người tự học.

Câu hỏi thường gặp

Có nên vẽ nhanh bằng bút bi hoặc bút dạ thay vì chì không?

Có thể. Bút bi và bút dạ không tẩy được, nên càng hợp với tinh thần bài tập. Với bút, bạn tạo mảng tối bằng đan nét thay vì tô mảng. Bút dạ xám nhạt, nếu có, cho mảng đều rất nhanh và rất hợp với bài chia ba mảng.

Vẽ nhanh có làm hỏng tay khi chuyển sang vẽ kỹ không?

Không. Vẽ nhanh luyện con mắt nhìn tổng thể, vẽ kỹ luyện độ chính xác và sự kiên nhẫn. Hai loại bài bổ sung cho nhau. Nhiều người dùng mười lăm phút vẽ nhanh để khởi động trước khi vào bài vẽ kỹ trong cùng buổi.

Nếu không có đèn bàn thì vẽ nhanh với ánh sáng gì?

Bạn có thể ngồi cạnh cửa sổ khi trời có nắng xiên, đặt mẫu gần cửa để ánh sáng chiếu từ một phía. Tránh trời âm u hoặc phòng có nhiều đèn trần, vì ánh sáng đều khắp phía làm mặt tối không rõ, bài chia mảng sẽ rất khó.

Làm sao giữ thói quen vẽ nhanh mỗi ngày khi bận rộn?

Gắn bài vẽ với một việc đã có sẵn trong ngày, ví dụ ngay sau bữa tối. Bắt đầu với ba bản, chín phút. Để sổ, chì và đèn sẵn một chỗ cố định để không mất thời gian bày ra cất vào. Ba bản mỗi ngày đều đặn có ích hơn ba mươi bản dồn vào cuối tuần.

Có nên vẽ nhanh từ ảnh trên mạng không?

Ảnh hợp cho vẽ nhanh người hoặc động vật trong tư thế khó giữ. Với bài sáng tối trên khối, mẫu thật dưới đèn tốt hơn vì bạn thấy khối trong không gian. Nếu dùng ảnh của người khác, chỉ dùng cho việc tập riêng, không đăng bán bản vẽ như tác phẩm gốc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138